×

Renowacja powierzchni starego drewna – metody i etapy prac

Renowacja powierzchni starego drewna – metody i etapy prac

Zastosowanie materiałów pochodzących z rozbiórek i demontażu dawnych obiektów wiąże się z koniecznością uwzględnienia ich wcześniejszego przeznaczenia. Elementy, które przez wiele lat pełniły funkcję części budynku, mogą mieć inne właściwości niż surowiec pochodzący z bieżącej produkcji. Drewno z odzysku występuje w różnych postaciach, od grubych belek stropowych i więźby dachowej po deski podłogowe, fragmenty drzwi czy elementy konstrukcji ściennych.

Właściwie każdy z takowych materiałów ma odmienną historię i wymaga osobnej oceny. Podczas demontażu ważne jest zachowanie możliwie dużych fragmentów bez dodatkowego uszkadzania powierzchni. Nie za każdym razem udaje się to osiągnąć, zwłaszcza gdy połączenia były wykonane przy użyciu starych gwoździ, klejów lub zapraw. Sposób odzyskiwania elementów ma później wpływ na ich wymiary, wygląd i zakres możliwej obróbki. Warto też pamiętać, że drewno pochodzące z różnych budynków może różnić się gatunkiem, sposobem sezonowania a także stopniem naturalnego zużycia.

Przy ocenie materiału ważne jest uwarunkowanie, które ślady powstałe w trakcie użytkowania mają znaczenie jedynie wizualne, a które wskazują na rzeczywiste osłabienie struktury. Stare drewno może posiadać otwory po dawnych mocowaniach, miejscowe pęknięcia, ślady cięcia ręcznego czy nierównomierne przebarwienia. Takie cechy nie muszą samoczynnie oznaczać, że detal nie nadaje się do dalszego użycia (sprawdź również informacje na stronie: vieux chêne). Przeciwnie należy jednakże traktować uszkodzenia spowodowane długotrwałym zawilgoceniem, rozkładem biologicznym albo działalnością szkodników. W sytuacji belek i innych części konstrukcyjnych konieczne jest sprawdzenie ich rzeczywistej wytrzymałości, a nie tylko i wyłącznie ocena powierzchni. Kłopotem mogą być też pozostałości dawnych impregnatów i farb, których skład nie za każdym razem jest znany. Przed szlifowaniem albo cięciem warto ustalić, z jakimi powłokami ma się do czynienia. Ma to znaczenie zarówno dla sposobu prowadzenia prac, jak i późniejszego przeznaczenia odzyskanego materiału.

Zmieniające się podejście do projektowania budynków sprawia, że materiały z różnych okresów coraz częściej pojawiają się w jednej przestrzeni. Stare drewno w nowoczesnej architekturze może pełnić funkcję dekoracyjną, użytkową lub konstrukcyjną, zależnie od jego parametrów i wymagań projektu. Przykładem jest wykorzystanie dawnych belek jako widocznych elementów stropu, desek rozbiórkowych do wykończenia ścian czy fragmentów drewna w zabudowie meblowej. W takich realizacjach ważne jest zachowanie odpowiednich proporcji. Zbyt duża liczba elementów o wyraźnie zużytej powierzchni może sprawić, że wnętrze będzie wyglądało ciężko, dlatego na prawdę często łączy się je z prostymi formami i jednolitymi płaszczyznami (zobacz więcej: legname antico). W architekturze zewnętrznej należy jednak uwzględnić wpływ promieniowania słonecznego, opadów i wahań temperatury. Materiał zastosowany na elewacji pracuje inaczej niż drewno znajdujące się wewnątrz budynku. Różnice te wpływają na dobieranie zabezpieczeń, sposób mocowania a także potrzebę pozostawienia odpowiednich szczelin.

Osobnym zagadnieniem jest dopasowanie odzyskanych elementów do wymiarów współczesnych projektów. Dawne deski i belki często mają niestandardowe przekroje, a ich długość może być ograniczona przez sposób wcześniejszego montażu lub uszkodzenia powstałe podczas demontażu. W efekcie projektowanie z wykorzystaniem takiego materiału wymaga uwzględnienia dostępnych wymiarów już na etapie planowania. Czasem należy przemienić rozstaw elementów, podzielić większą powierzchnię na mniejsze fragmenty albo zastosować dodatkowe połączenia. Znaczenie ma także różnorodność kolorystyczna. Nawet deski pochodzące z jednego obiektu mogą posiadać odmienne odcienie, zależnie od miejsca, w którym były zamontowane, oraz stopnia ich kontaktu ze światłem i wilgocią. Ujednolicenie powierzchni nie zawsze jest możliwe bez usunięcia znacznej części warstwy zewnętrznej. Z tego względu zakres obróbki powinien wynikać z założonego efektu i stanu poszczególnych elementów, a nie z potrzeby nadania wszystkim identycznego wyglądu.

Zobacz: reclaimed wood.