Identyfikacja zagrożeń biologicznych, chemicznych i fizycznych w gastronomii
Zmiany w menu, sezonowość towarów czy wprowadzenie nowego urządzenia kuchennego mogą wpływać na sposób postępowania z żywnością. Każda taka modyfikacja wymaga sprawdzenia, czy dotychczasowe zasady sprawdzeniu nadal odpowiadają warunkom pracy. System HACCP nie jest dokumentacją przygotowywaną raz i pozostawianą bez zmian.
Powinien uwzględniać bieżące procesy zachodzące w zakładzie, oraz zagrożenia związane z konkretnymi surowcami i metodami ich przetwarzania. Znaczenie ma między innymi sposób przygotowywania potraw z jaj, mięsa, ryb i towarów mlecznych, ponieważ poszczególne grupy żywności wymagają odmiennych warunków przechowywania a także obróbki. Prawidłowe rozpoznanie tych różnic stanowi jeden z elementów, na których opiera się wdrażanie HACCP. Analiza powinna obejmować też sytuacje nietypowe, takie jak awaria chłodni, przerwa w dostawie energii czy opóźnienie transportu składników.
Ważną częścią organizacji pracy jest postanowienie zasad dotyczących przyjmowania i magazynowania towaru. W praktyce kontrola dostawy nie powinna ograniczać się do sprawdzenia zgodności zamówienia z dokumentem przewozowym. Powinno się zwrócić uwagę na stan opakowań, oznaczenia, daty przydatności a także warunki transportu, jeśli mają znaczenie dla danego produktu (więcej: wdrażanie haccp). Po przyjęciu surowce powinny trafić do odpowiednich miejsc przechowywania, z uwzględnieniem zaleceń temperaturowych i zasad oddzielania poszczególnych grup żywności. W obszarze gastronomia i HACCP ważne jest też kontrolowanie rotacji zapasów. Produkty przyjęte uprzednio powinny być wykorzystywane w zgodzie z przyjętym sposobem organizacji magazynu, z uwzględnieniem ich terminów przydatności. Nie można co więcej zakładać, że samo oznaczenie daty rozwiązuje problem testom. Pracownik powinien wiedzieć, jak postąpić z produktem o uszkodzonym opakowaniu, nieczytelnym oznaczeniu albo nieprawidłowej temperaturze przechowywania. Takie przypadki wymagają określonego sposobu oceny i udokumentowania podjętej decyzji.
Osobnym zagadnieniem jest kontrola alergenów, która ma znaczenie przy przygotowywaniu potraw z różnorakich składników. Wręcz jeżeli już receptura nie przewiduje wykorzystania określonego alergenu, może dojść do jego przypadkowego przeniesienia przez wspólne narzędzia, powierzchnie robocze albo niewłaściwie przechowywane produkty. Dlatego procedury powinny uwzględniać sposób oznaczania surowców, organizację stanowisk oraz zasady czyszczenia sprzętu wykorzystywanego do przygotowywania różnorakich dań. Istotne jest także przekazywanie informacji między osobami przyjmującymi zlecenia a pracownikami kuchni. Błąd na tym etapie może wynikać nie z samego składu potrawy, lecz z nieprecyzyjnej komunikacji lub braku aktualnych informacji o recepturze. W dokumentacji HACCP warto więc uwzględnić sposób postępowania w sytuacji zmiany składników, zastąpienia produktu innym lub przygotowania dania na indywidualne zamówienie. Powinno się pamiętać, że wykaz alergenów i zasady informowania konsumentów podlegają odrębnym wymaganiom prawnym, które trzeba uwzględnić w organizacji działalności.
Podczas budowy dokumentacji można korzystać z materiałów pomocniczych, takich jak wzory haccp, przykładowe karty testom czy instrukcje dotyczące higieny. Ich tekst powinna jednak zostać zweryfikowana pod względem rzeczywistych warunków panujących w kuchni. Szczególnej uwagi wymagają formularze, które zawierają ogólne zapisy bez wskazania częstotliwości kontroli, osoby odpowiedzialnej i sposobu reagowania na wykryte odstępstwa. Samo wypełnienie rubryk nie daje pełnego obrazu sytuacji, o ile nie wiadomo, czego dotyczył pomiar i jakie działania podjęto po uzyskaniu nieprawidłowego wyniku. Dokumentacja powinna umożliwiać odtworzenie przebiegu testom, dlatego istotne są daty, czytelne wpisy a także informacje o ewentualnych korektach. Przydatne jest również okresowe sprawdzanie, czy pracownicy korzystają z aktualnych wersji rozpiski. Zmiana receptury, dostawcy albo układu pomieszczeń może wymagać zmian wcześniejszych zapisów. W ten sposób dokumentacja pozostaje powiązana z faktyczną organizacją pracy, zamiast opisywać procesy, które nie są już realizowane.
Zobacz także: gastronomia.
